نقشه GIS مرز حوضه آبريز درياچه اروميه

حوضه آبريز درياچه اروميه واقع در شمال غرب ايران با مساحت ۵۱۸۷۶ کیلومتر مربع یکی از شش حوضه آبريز اصلي کشور است.“”نقشه GIS مرز حوضه آبريز درياچه اروميه “

درياچه اروميه به‌عنوان بزرگترين درياچه داخلي ايران و از مهم‌ترين و با ارزش‌ترين اكوسيستم‌هاي آبي ايران و جهان به شمار مي‌آيد. اكوسيستم اين درياچه نمونه‌اي شاخص از يك حوضه آبريز بسته است که كليه رواناب‌هاي جاري در رودخانه‌هاي حوضه به آن تخليه مي‌گردد.

نقشه GIS مرز حوضه آبريز درياچه اروميه نقشه GIS مرز حوضه آبريز درياچه اروميه

درياچه اروميه به‌دليل برخورداري از ویژگی‌های طبيعي و اكولوژيكي منحصر به فرد، از سال ۱۳۴۶ به عنوان پارك ملي و به همراه جزاير كبودان و قيون داغي جزو مناطق حفاظت شده اعلام شده است. همچنين اين درياچه در سال ۱۳۵۴ به عنوان سايت رامسر( تالاب بين‌المللي) تعيين و در سال ۱۳۵۶ جزو مناطق حفاظت‌شده زيست‌كره به وسيله سازمان يونسكو اعلام شد.

 فرمت فایل نقشه  پس از خارج کردن از حالت فشرده (zip) در قالب ژئودیتابیس می باشد که فقط با نرم افژار ARC GIS قابل فراخوانی می باشد.

نقشه GIS مرز حوضه آبریز دریاچه ارومیه

نقشه GIS مرز حوضه آبریز دریاچه ارومیه

————————————————————————————————

توضیحات در مورد حوزه آبریز دریاچه ارومیه

 حوضه آبريز درياچه اروميه

كليات:

حوضة آبريز درياچة اروميه يكي از كوچكترين حوضه‌هاي منطقه‌اي ايران است كه آبهاي قسمتي از استان‌هاي آذربايجان شرقي و غربي را جمع آوري نموده و به درياچة اروميه مي‌ريزد.

موقعيت:

حوضة آبريز درياچة اروميه در شمال غربي ايران واقع شده كه از نظر جغرافيايي بين مدار ۳۵ درجه و ۴۰ دقيقه تا ۳۸ درجه و ۲۹ دقيقه عرض شمالي و ۴۴ درجه و ۱۳ دقيقه تا ۴۷ درجه و ۵۳ دقيقه طول شرقي قرار گرفته است.

وسعت:

مساحت حوضة آبريز درياچة اروميه بيش از ۵۲۰۰۰ كيلومتر مربع، معادل ۲۱/۳ درصد مساحت كل كشور است . ۹۰۰۰ كيلومتر آنرا مناطق مسطح و دشتي و ۳۵۲۰۰ كيلومتر مربع آنرا مناطق كوهستاني و ۷۸۰۰ كيلومتر مربع را درياچة اروميه و باطلاق‌هاي حاشيه‌اي تشكيل مي‌دهد.

از نظر سرزميني اين حوضه قسمت‌هاي مركزي و غربي و جنوب غربي استان آذربايجان شرقي ( بخش نسبتاً وسيعي از استان تقريباً ۱۹۰۰۰ كيلومتر مربع)، حدود نيمي از استان آذربايجان غربي (نيمه جنوبي استان تقريباً ۲۱۵۰۰ كيلومترمربع)، قسمتي از شمال استان كردستان(حدود ۵۰۰۰ كيلومتر مربع) و بخش بسيار محدودي از استان زنجان را شامل مي‌شود.

منابع آبخيز:

منابع تأمين كننده آب در اين حوضه عمدة بارندگي ناشي از جريان‌هاي هواي مرطوبي است كه از سمت باختر و مديترانه وارد منطقه مي‌شود.

رودخانه‌هاي حوضه از كوه‌هاي بلندي سرچشمه مي‌گيرند كه در اغلب ايام سال پوشيده از برف و داراي چشمه سارهاي دائمي و جريان‌هاي آب روان به صورت دائم و فصلي هستند.

از جمله ارتفاعات مهم حوضه آبريز درياچة اروميه مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:

۱٫ حد غربي؛ ارتفاعات مرزي ايران و تركيه كه از غرب سلماس تا اشنويه و شمال پيرانشهر كشيده شده است. بلندترين قلة آن مور شهيدان با ارتفاع ۳۶۰۸ متر از سطح درياست.

۲٫ در بخش جنوبي و جنوب غربي؛ ارتفاعات لندشيخان زينان و برانان و چهل چشمه با ارتفاع ۳۱۷۳ متر كه اين حوضه را از حوضة آبريز خليج‌فارس جدا مي‌سازند.

۳٫ در قسمت شرقي، ارتفاعات بلقيس، خاله اوشاقي و سهند؛ حداكثر ارتفاع ۳۷۰۷ متر.

۴٫ در بخش شمالي و شمال شرقي؛ كوه سبلان (ارتفاع ۴۸۱۱ متر)، توشه داغ، كسبه، علمدار و قازان كوه قرار گرفته كه حد فاصل اين حوضه با حوضة آبريز ارس مي‌باشد.

رودخانه‌هاي حوضه:

رودخانه‌هاي اين حوضه آبريز بسته به منابع تأمين كنندة آب آنها در شرق و غرب درياچه به دو صورت مختلف ديده مي‌شوند.

۱٫ رودخانه‌هاي شرق و جنوب شرق درياچة‌كم از منابع پر آب مانند ارتفاعات سهند و سبلان و چهل چشمه كردستان نشأت مي‌گيرند و داراي مسيري بالنسبه طولاني‌تري هستند و رودخانه‌هاي دائمي مي‌باشند. تلخه رود، زرينه رود، سيمينه رود، صوفي چاي.

۲٫ رودخانه‌هاي غربي، جنوب غربي و شمال درياچه كه داراي مسافتي كوتاهتر و آب كمتري مي‌باشند. گدار چاي، نازلو چاي، زولا چاي.

اقليم حوضه:

آب و هواي حوضة آبريز درياچة خزر غالباً تحت تأثير ارتفاعات آن مي‌باشد. اين حوضه داراي آب و هوايي نيمه خشك قاره‌اي و رژيم بارندگي مديترانه‌اي رژيم اقليمي غالب حوضه است.

متوسط بارش سالانه حوضه ۳۹۸ ميلي‌متر مي‌باشد، پر باران‌ترين فصل سال زمستان و اوايل بهار است بطوري‌كه حدود ۷۵ درصد از حجم كل بارندگي‌ها در ما‌ه‌هاي دي تا ارديبهشت اتفاق مي‌افتد. رژيم رودخانه‌هاي ناشي از بارندگي و ذوب برف‌هاست. دما در اين حوضه بين صفر تا ۲۰ درجه زير صفر در زمستان و تا ۴۰ درجه در تابستان تغيير مي‌كند.

زير حوضه‌ها:

حوضة آبريز درياچة اروميه به ۸ زير حوضه تقسيم مي‌گردد كه زير حوضة زرينه رود ـ سيمينه رود بزرگترين آنها مي‌باشد. ساير زير حوضه‌هاي اين حوضه بترتيب وسعت عبارتنداز: آجي چاي، نازلوچاي، مهاباد چاي، زولاچاي، شبستر، صوفي چاي و تسوج.

رودخانه‌هاي مهم اين حوضه نيز عبارتند از تلخه‌رود، زرينه رود، سيمينه رود، باراندوز چاي، روضه چاي، صوفي چاي.

ساير اطلاعات: بستر رودخانه‌هاي حوضة آبريز درياچة خزر عموماً شيب دار بوده و از مواد دانه درشت تشكيل يافته است كه با جريان آب به صورت سيلاب به پايين دست منتقل مي‌شوند.

لازم به ياد آوري است كه اين حوضه داراي دشت‌‌هاي كم وسعت ولي حاصلخيزي از جمله دشت سراب، دشت سلماس، دشت صوفيان، دشت تبريز، دشت نقده و دشت مياندوآب و … مي‌باشد.

درياچة اروميه بعنوان مركز جمع شدن و ريزش آبهاي سطح اين حوضه آبريز مي‌باشد كه بدليل اهميت آن در سطح محلي و كشور به توضيحاتي در مورد آن مي‌پردازيم.

درياچة اروميه

كليات:

درياچة اروميه بزرگترين و شور ترين درياچة دائمي و داخلي ايران است. بيستمين درياچة دنيا از نظر وسعت و دومين درياچه از نظر ميزان شوري آب بعد از بحر الميت اردن است.

پيشينه:

درياچة اروميه در واقع نتيجة يك گودي تكنونيكي از دوران سوم زمين‌شناسي است. در طول تاريخ به نام‌هاي ريماچست، كبودان، كابوتا، ارمين، طسوج، شور، اسلامي، دعا، افول خورشيد و رضائيه ناميده شده است.

در اوستا و كتب پهلوي و نزهه القلوب بنام چيچست و در شاهنامه فردوسي به نام جنجست نام برده شده است. اروميه در لغت از تركيب دو كلمة (اور) بمعناي شهر و (ميه) بمعناي آب تشكيل يافته است.

موقعيت:

درياچة اروميه در شمال غربي ايران حد فاصل بين استان‌هاي آذربايجان شرقي و غربي است كه در جهت شمالي ـ جنوبي قرار گرفته است.

وسعت، طول، عرض، عمق:

مساحت اين درياچه را بين ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ كيلومتر مربع نوشته‌اند. طول آن ۱۳۰ تا ۱۴۰ كيلومتر و عرض آن ۱۵ تا ۵۰ كيلومتر و متوسط ژرفاي آن ۵ تا۱۶ متر است كه در قسمت‌هاي شمالي حدود ۶ متر و در قسمت‌هاي جنوبي از ۱۲ تا ۱۵ متر متغير بوده و در برخي نقاط حتي به ۲۰ متر هم مي‌رسد. بعلت نوسانات شديد آبي كم ناشي از وجود جريان‌هاي متناوب در كف درياچه است مساحت و طول و عرض آن هميشه متغير است.

ساير اطلاعات:

آب درياچة اروميه از ۲۱ رودخانه دائمي، ۷ رودخانه فصلي، ۳۹ مسيل و تعدادي چشمه داخل درياچه و بارش‌هاي مستقيم باران و برف تأمين مي‌گردد.

اطراف درياچه زمين‌هاي ناهموار و در بعضي مناطق پست به صورت باتلاق است. در بعضي ارتفاعات اطراف آن آبهاي معدني گرم و سرد نيز ديده مي‌شود. آب درياچه فوق‌العاده شور و ميزان نمك در آن دو برابر اقيانوس‌ها و درياهاست كه بهمين علت در آن هيچ‌گونه جانداري به جز گونه‌هايي از تخت پوستان زيست نمي‌كند.

درياچة اروميه داراي ۱۰۲ جزيره مي‌باشد كه مهمترين آنها جزيره شاهي (اسلامي) است. جزاير قويون داغي؛ كبودان؛ اشك و بسياري از جزاير ديگر در سازمان يونسكو بعنوان اندوخته طبيعي جهان به ثبت رسيده‌اند.

در بعضي از مناطق سواحل درياچه پوشيده از لجن است كه از آن در معالجه امراض پوستي، رماتيسم، و نيز بيماري‌هاي عفوني و … استفاده مي‌گردد. اين درياچه از ابعاد مختلف از جمله داشتن انواع مختلف گونه‌هاي گياهي، ارزش‌هاي طبي و درماني، توسعة توريست و مقاصد تفريحي،‌ايجاد تعادل، طبيعي در منطقه و… مي‌تواند مورد توجه قرار بگيرد.

مهمترين سازه مصنوعي در درياچة اروميه ايجاد جادة شهيد كلانتري با طول حدود ۱۵ كيلومتر و عرض ۳۲ متر و ارتفاع ۴ متر از سطح درياست كه دو استان آذربايجان را به هم وصل و فاصله ۳۱۰ كيلومتري تبريز تا اروميه را به ۱۳۰ كيلومتر كاهش مي‌دهد.