تعریفGIS

مخفف Geographic Information System به معنی سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشد. سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) بستری برای ذخیره سازی، نگهداری، مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی میباشد وجهت کار همزمان با داده هایی که وابستگی مکانی (جغرافیایی) و توصیفی دارند،‌طراحی شده است.

سیستم های اطلاعات جغرافیایی به عنوان ابزاری مهم در مدیریت داده های زمین مطرح می‏ باشند که با فراهم ساختن امکان یکپارچه سازی داده های حاصل از منابع مختلف، امکان استخراج اطلاعات مورد نیاز و کشف ارتباطات پیچیده و نا پیدای ما بین پدیده های مختلف را فراهم می نمایند.

از دیدگاه فنی این سیستم ها با دو جنبه مختلف از داده ها سروکار دارند، مکان و توصیفات مربوطه. در نتیجه در اختیار داشتن داده های جغرافیایی رقومی به عنوان پایه ای برای ورود به سیستم اطلاعات جغرافیایی دارای اهمیت بسزایی می باشد.

از قابلیتهای یک پایگاه اطلاعاتی، مدیریت اطلاعات و قابلیت دستیابی به داده های مختلف آن بر حسب نیاز می باشد. در طراحی پایگاه اطلاعات سیستم GIS  بر اساس تحلیل نیازهای انجام شده، ساختار داده ها به گونه ای باید طراحی گردد که ارتباط های منطقی بین داده ها حفظ شده و براساس آن بتوان سیستم مدیریت داده های موجود را پیاده سازی نمود.

با توجه به استفاده از منابع متفاوت اطلاعاتی در تکمیل داده های بانک اطلاعاتی باید داده ها با قابلیت بازیابی و دسترسی به رکوردها و لایه های اطلاعاتی  سایر منابع اطلاعاتی بر حسب موقعیت جغرافیایی و در شرایط مورد نیاز کاربر ، طراحی و در محیط نرم افزاری بستر GIS انتخاب و پیاده سازی گردد.

از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در مطالعات زیست‌محیطی، برنامه‌ریزی شهری

و شهرداری، خدمات ایمنی شهری، مدیریت حمل و نقل و ترافیک شهری، تهیه نقشه‌های پایه، مدیریت کاربری اراضی، خدمات بانکی، خدمات پستی، مطالعات جمعیتی و مدیریت تأسیسات شهری مثل برق، آب، گاز و کاربردهای مشابه استفاده می‌شود. کمتر بانک اطلاعاتی را می‌توان نام برد که حداقل بخشی از اطلاعات آن به گونه‌ای به مکان وابسته نباشد

وظایف اصلی یك سیستم اطلاعات جغرافیایی

یك سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS)، اصولاً شش فعالیت اصلی زیر را شامل می‌شود‌:

  • ورود اطلاعات
  • دستكاری و ویرایش اطلاعات
  • مدیریت اطلاعات
  • پرسش و پاسخ و تجربه و تحلیل اطلاعات
  • نمایش اطلاعات

۱-آشنايي با GIS :

دستيابي به اطلاعات جغرافيايي (شناخت چهرة زمين، موقعيت و شرايط جغرافيايي، پديده هاي جوي و عوارض مکاني و شناخت زير ساخت ها) تلاشي است که مدتهاست در سطح کشورهاي جهان اول در حال انجام است .

ورود کامپيوتر و علوم سنجش از دور و الکترونيک و روشهاي نوين مساحي نظير فتوگرامتري و پيشرفت در زمينه هاي فن آوري اطلاعات و ورود ماهواره هاي مهم مکان سنجي و ارتباطي در علوم جغرافيا و نقشه برداري نه تنها آشنايي دقيق با چهرة زمين را مقدور ساخته بلکه با دقت اندازه گيري بيشتر و محاسبات پيشرفته تر، ترسيم و تهية سريع نقشه، در هزينه و زمان و نيروي متخصص صرفه جويي افزوني را بوجود آورده است. در اين ميان سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) مجموعه اي است که با بهره گيري کامل امکانات و ابعاد علمي پيشرفته علوم نقشه برداري و جغرافيا، توانايي انسان را در دستيابي سريع به اطلاعات مسير مي کند.

GIS مبتني بر وجود يک سري ابزار براي توصيف اجزا و يا پديده هاي موجود بر روي زمين و ثبت اطلاعات توصيفي آنها مي باشد. همين خصوصيت  ثبت اطلاعات توصيفي آن را به طرز آشکاري از ساير سيستمها متمايز نموده است. به بيان ديگر سيستم اطلاعات جغرافيايي را مي توان به عنوان مجموعه اي يکپارچه (integrated) از سخت افزارها و نرم افزارهاي کاميپوتري براي جمع آوري، ذخيره سازي، ساخت، جابجايي، تجزيه تحليل، نمايش گرافيکي داده هاي مکاني با مرجع مختصات جغرافيايي تعريف نمود.

اجزاء و سيستم اطلاعات جغرافيايي به سه گروه تقسيم مي شود:

-اولين جزء تشکيل دهنده مجموعة نرم افزارها و سخت افزارها مي باشد.

-دومين جزء شامل مجموعة داده ها و اطلاعات(Data) هستند.

-سومين جزء مراکزي هستند که از اين سيستم استفاده مي کنند. در اين ميان مديران اجرايي و برنامه ريزان جامعه بيشترين استفاده کنندگان سيستم را تشکيل مي دهند.

۲-انگيزه هاي ايجاد GIS در صنعت برق:

– ماهيت مکان مرجع بودن اطلاعات صنعت برق

– نياز به يک تفکر سيستمي براي مديريت اطلاعات صنعت برق

خطوط و شبکه انتقال و توزيع نيرو با توجه به گستردگي جغرافيايي آنها بر روي سطح زمين ماهيت مکان مرجع دارند.

بهره برداري و توسعه صنعت برق کشور در جهت افزايش بازدهي و بهره وري از شبکه سراسري برق و تاسيسات انتقال و توزيع نيروي برق و تأمين نياز مشترکين لزوم به خدمت گيري  يک تفکر سيستمي جامع و بهينه در صنعت برق را روز به روز با اهميت تر مي سازد.

از آنجائيکه GIS، توانايي کسب، ذخيره، سازماندهي، بازيابي، تجزيه و تحليل داده هاي جغرافيايي را داراست مي تواند در بهبود مديريت برنامه ريزي و عمليات بهره برداري  شبکة انتقال و توزيع نيرو، نقش مؤثر را داشته باشد .

۳-مشکلات موجود در مديريت بهينه اطلاعات مکان مرجع در صنعت برق :

– حجم عظيم و متنوع اطلاعات در سازمان مديريت توانير و شرکتهاي برق منطقه اي

– مکانيزمها و محيطهاي معتدد و مختلف در اخذ، ذخيره سازي، بازيابي، بهنگام سازي پردازش، نمايش، کاربرد و تبادل اطلاعات مکان مرجع

– عدم وجود استاندارد و دستورالعمل هاي جامع در اين خصوص

– جدا بودن اطلاعات مکاني و توصيفي در اغلب موارد

– وجود بخش اعظم اطلاعات به صورت آنالوگ

– عدم وجود اطلاعات مکان مرجع دقيق، صحيح و بهنگام

– مشکلات موجود در تلفيق حجم وسيع اطلاعات از منابع گوناگون

علاوه بر اين مشکلات کلي، مسائل و مشکلات ديگري نيز در حين برداشت عوارض مکاني و ايجاد پايگاه اطلاعاتي در مناطق مختلف بسته به شرايط جغرافيايي و آب هوايي بوجود مي آيد  که خاص هر منطقه است.

۴-مزاياي بکارگيري GIS در صنعت برق :

– ارائه اطلاعات به منظور توسعه و اصلاح وضعيت جاري و حرکت به سوي ارائه بهينه خدمات

– بازنگري در طرحهاي توسعه شبکه، اصلاح وضعيت جاري و پيش بيني وضعيت آينده

– ارائه اطلاعات مکان مرجع به ساير سازمانها، به منظور مديريت بهينه امور و جلوگيري از تداخل فعاليتها

مطالب مرتبط